Er was eens...
Koudbroed...
Elk fenomeen, hoe raar ook het fenomeen op zich, heeft zijn oorsprong. De spraakverwarring met betrekking tot de koudbroed- historie vormt daar geen uitzondering op.
Terwijl er op het eigenste en zelfde moment in België en Nederland daadwerkelijk enkele fokkers tijdens het winterseizoen systematisch generatie na generatie gouldamadines kweekten op verlaagde temperaturen tussen 10°C en 16°C, waren er in Nederland een groepje gouldkwekers die zichzelf orakelend als zogenaamde "koudbroedkwekers" begonnen te kwalificeren... omdat ze zomerkweek bedreven....
Bij zomers-gematigde waarden, tot hoog oplopende zomer temperaturen. Zelfs bij zomerse strand- en bikini - hitte, wanneer zowel Belgische als Nederlandse stranden vol puffende zonnebaders liggen. Dan pas verklaren zonne- kloppende "koudbroed kwekers” zichzelf actief. De scherpe inhoudelijke tegenstelling is klaar : Koud - Wanneer - Warm.
Inhoudelijke tegenstelling
Nochtans stond en staat voor de laatstgenoemde groep fokkers "koud kweken" dus gelijk aan "zomers warme kweek met gouldamadines". Ook al blijven die zomer- temperaturen van een matig gemiddelde rond de 18 à 20°C. Of zelfs al lopen die zomerse temperaturen op tot tropische waarden van 30°C en meer... Voor die zomerkwekers heette dat "koud kweken"... Op dat ogenblik rijst de vraag bij dergelijke grote, inhoudelijke tegenstelling : " Is dit nog langer consequent taalgebruik ? ".
Consequent taalgebruik is anders.
Het allereerste criterium van consequent taalgebruik is er op gericht om de communicatie tussen gesprekspartners te verhogen. Termen lanceren die binnen het desbetreffende gegeven verwarring zaaien, valt buiten het eerste criterium van consequent taalgebruik. Derhalve zegt het gezond verstand : "koud kweken" = kweken bij verlaagde omgevings- temperaturen. Die tot nader order in West-Europa geenszins gelijk staan aan courante zomerse waarden.
Koudbroed = koud kweken
Koudbroed staat derhalve gelijk aan het realiseren van systematische nakweek met gouldamadines bij gestuurd verlaagde indoor kweek- temperaturen. Met name vooral in broedmilieus waar de gemiddelde omgevings- temperatuur constant minder dan 15°-16° beloopt.
Ingewijden beseffen immers ten volle dat hier op het niveau van klimatologische omgevingsdruk, voor de kweekpopulatie de grens ligt tussen doorsnee druk en verhoogde druk op de ketel. Want éénmaal onder de 16°C in een indoor kweekomgeving, wordt de snedige realiteit van bruusk en hoog oplopende hygrowaarden meteen duidelijk. Even snedig en duidelijk als de bijwijlen grote dag- en nachtverschillen in temperatuur en luchtvochtigheid zoals de gouldamadine die van origine kent in haar oorspronkelijke, Australische biotoop.
Even duidelijke gevolgen
Even duidelijk zijn de onmiddellijke gevolgen voor de energiebalans van de hormonaal geladen vogels op het kweekhok. Want vandaag de dag beschikken de meeste lijnen gedomesticeerde gouldamadines helaas niet meer over de spontane lichaamsdynamiek die de gouldamadine binnen haar Australische wildbiotoop van oorsprong in staat stelt om grote dag-nacht-temperatuurverschillen van 20°C en meer te overbruggen. Zonder daarbij in te leveren aan efficiëntie in handhaving van de energiebalans. 
M.a.w., Vandaag is er de simpele vaststelling dat veruit de meeste gedomesticeerde gouldamadines vanuit hun achtergrond van bepamperde "serre-plantjes", eens ze hormonaal actief worden (in de kweek zitten), hun energie-huishouding nauwelijks of niet in balans kunnen houden bij dagelijks op en neer dansende luchtvochtigheids- waarden, in combinatie met een gedaalde omgevingswarmte. Er zijn vandaag heel wat bloedlijnen gouldamadines die het niet meer aankunnen. Er zijn daarnaast eveneens gouldamadines die het wel nog steeds aankunnen. 't Is maar zo simpel als dat.
Koudbroed samengevat
· De term "koudbroed"
is allerminst geschikt om een kweeksysteem te identificeren dat reilt en zeilt bij de gratie van zomerse temperaturen, hoe hoog die ook oplopen, of hoe matig warm die ook blijven. Van "koud" is hier geen sprake.
· Kweken tijdens de zomer,
of het nu binnenshuis is of in buitenvolières, heeft allerminst te maken met koud fokken. Maar heet vanzelfsprekend zeer passend "zomerkweek". Westerse zomers kwalificeert men tot nader order als gematigd warm, niettegenstaande de voort- schrijdende klimaatsopwarming. Van "koud" is hier geen sprake.
· Echte koudbroed of koudfok gouldamadines
zijn vogels die bewezen bekwaam genoeg zijn om zich indoor te laten kweken op winterse binnentemperaturen lager dan 16°C. Van "bepamperde serre-plantjes" is hier geen sprake. Ruim 30 jaar natuurbroed-ervaring met gouldamadines wijst uit : Deze vogels zijn zeer herkenbaar. Niet enkel zijn ze het breedst in lichaamsbouw; onder verhoogde omgevingsdruk blijken aldus gekweekte gouldamadines tegelijk het best in staat om hun energiehuishouding- bij-hormonale-activiteit langer optimaal te handhaven dan gemiddeld. 't Is maar zo simpel als dat.
Wie voor zichzelf de proef op de som wenst te nemen,
plaatst éénvoudig 10 van zijn / haar kweekklare koppels in de boven- genoemde omstandigheden onder de 15°C. En bekijkt hoeveel koppels vanaf dan bekwaam genoeg zijn, en sterk genoeg zijn, om effectief een volgende generatie jonge gould- amadines aan te leveren, speen- en jeugdrui-fase inbegrepen. En vanzelfsprekend, zonder kunstmatige ondersteuningsmiddelen zoals constante pampering met industriële vitamines, of chemische kuurtjes met antibiotica, sulpha-chemo (bvb esb3), nitro-chemo (bvb ronidazol, emtryl), lactonen-chemo (bvb ivermectine) enz... Zonder chemo dus. Eerst dan is te zien wat sterk is, en wat niet.
Enkele tips als afsluiter : hokstrategie klimatologisch
In een vlot functionerend koudbroed-kweeksysteem gebeurt bijverwarmen steeds in functie van de evoluerende luchtvochtigheids- marges. Met prioriteit gekoppeld aan doelgericht ventileren. Op het Lievens hok met passieve ventilatie-ingangen in de zuidwand van het hok, op tenminste 3 plaatsen, optimaal gespreid over de lengte van het hok. Met daarnaast 2 actieve ventilatie-uitgangen met de meest functionele spreiding ingeplant bovenaan de noordwand van het hok. Tevens 2 passieve ventilatieroosters middenhoog op de oostwand van het hok. Bijverwarmen met een strikt plafond van maximaal 15°C overdag. Gemiddelde temperaturen overdag tijdens het kweekseizoen bewegen zich bij vaststelling doorgaans tussen 11,5°C en 14°C, afhankelijk van de communicerende weersinvloeden buiten het hok. 's Nachts mag de temperatuur in het hok dalen tot minimaal 5°C, nooit lager (op het Lievens-hok). Tegelijk mag de gekoppelde luchtvochtigheid 's nachts maximaal stijgen tot 80%-85%, nooit hoger. Vanzelfsprekend om in de loop van de daaropvolgende morgen en voormiddag wederom spontaan te dalen naar werkbare dagwaarden tussen 62% en 72% . Bij dergelijk klimatologisch gegeven zitten de gouldamadines op het Lievens-hok er niet enkel vrolijk fluitend bij. Ze doen meer. Ze zorgen enthousiast voor nakweek.
Inclusief goedaardige neveneffecten
Vogels die systematisch op deze waardeschalen gekweekt worden, ononderbroken gedurende generaties, zijn onderwerp van een spontane selectie "die wonderen verricht". Reeds na 5 generaties resulteert dit systeem -na snedige, spontane selectie- in de eerste tekenen van merkbaar sterkere koudbroed-kweekvogels. Alle vogels die op één of ander niveau zwakheid in hun constitutie meedragen, tonen zichzelf bij aanvang "een maatje te klein", want conditioneel ondermaats. En schakelen vervolgens zichzelf uit. Gouldamadines die zich spontaan handhaven om zich vervolgens te vermenigvuldigen, bewijzen zichzelf op die manier meteen capabel op alle vlakken. Met als logisch eindresultaat bekwame vogels met welbeproefde immuno-reflex : Bij dergelijke, consequent doorgefokte populaties gouldamadines zijn aftakelingssymptomen en zwakte-symptomen zoals bvb infecties met luchtpijpmijt, of bvb kaalkoppen, bovendien onbestaande.
Voor al die fokkers die er de moeite voor op kunnen brengen om de daad bij het woord te voegen, en vervolgens de hierboven gesuggereerde proef op de som te nemen,
voor hen volgt al gauw een soort duidelijkheid die grenzen verlegt.
Veel succes.
Tekst :
Lennert-Vic, Lester-Lawrence,
& Ivan Lievens
Prachtclub "De Prachtvogel-Aalst" doet meer dan de jaarlijkse organisatie van de Belgisch-nationale vogelexpo in de Wieze-Oktoberhallen.
Joyeux Noel et Bonnes Fêtes à toutes et à tous de nos amis-éleveurs.
Op slechts een drietal jaar tijd hebben Hanna en Moshe grote vooruitgang geboekt. 
Links 3X jonge zwartkop in enkelfactorig pastel, bijna uitgeruid;
Vervolgens : waarom is het ene commerciële eiwit-kweeksupplement zonder meer reeds 20 jaar succesvol …? Terwijl bepaalde andere kweeksupplementen het ene eerste jaar al eens voor een piek in de kweekresultaten zorgen, en daarna veelal niks bijzonders meer… of inderdaad… vaak nog veel minder. Verschillende oorzaken liggen aan de basis. Verder in deze synthese wordt op één van die mogelijke oorzaken in gegaan.
Hoe “zwaar” dient de totaalfractie eiwit in een opfokvoer aanwezig te zijn…? Wel te verstaan, wanneer we spreken over opfok voor zaadeters ter grootte van pakweg een 
kanarie. Het benutbaar eiwitpercentage van opfok voor azende zaadeters behoort te liggen rond een maximale doorsnee werkwaarde van 16.2% à 16,6% (benutbaar dus), om verschillende redenen.
Van daar ook het grote belang van specifieke en correcte eiwitverstrekking via opfok. Pas gekipte jongen starten met een eiwitbehoefte van een kleine 12%. Alweer logisch ook, want dat is niet alleen ongeveer de totale eiwitfractie van de ei-inhoud waar het jong zijn embryonale fase in doormaakt, tot de dag van het kippen. Bovendien verloopt de eiwitbehoefte van het gekipte vogeljong progressief vanaf de geboortedag / dag van het kippen, met een eiwitstart ter grootte van de procentuele waarde van de in de buikholte binnengetrokken dooierrestant, zijnde plusminus 12-13%; het progressieve verloop van de jonge vogel’s eiwitbehoefte gaat de eerste dagen in strak stijgende lijn. Voor de meeste zaadeters niet groter dan pakweg een kanarie, stijgt de benutbare eiwitbehoefte vrij vlug tot 16%-16,5%,
Alweer afhankelijk van de soort (quote “een goudvink is geen gouldamadine”), zal net voor, tot net na het nestverlaten, de eiwitstofwisseling in intensiteit inleveren ten voordele van de energiestofwisseling. Op dat moment zal de eiwitbehoefte van de jonge vogel alweer een stukje dalen, op dat ogenblik tot waarden van ongeveer een kleine 13% tot 14% benutbaar –of zelfs wat lager- inderdaad ook daar alweer in beduidende mate afhankelijk van de gekweekte soort vogels.
Zoals boven vermeld komt de totaalinhoud van een kippe-ei niet toe aan de noodzakelijke, benutbare totaalfractie eiwit van 14% - 16%. Hoe mooi verdeeld ook het vogelspecifiek aminozurenpatroon van dat kippe-ei, en hoeveel eieren men ook in een opfokvoer mengt, opfok louter op basis van dierlijke proteïne uit eieren behoeft in de meeste gevallen opwaardering met een geschikt en hoogwaardig supplement van dierlijk eiwit –zoals hierboven verduidelijkt-.
Ook al geeft men vanaf dag 3 enkel de eidooier (zonder wit van het ei dus) + beschuitmeel, dan nog komt men in het allerbeste geval slechts eventjes een paar tienden boven 13% benutbare eiwitfractie uit. Weliswaar in dat laatste geval dan nog wel met dien verstande dat het aminozurenpatroon reeds lichtjes is scheefgetrokken in het voordeel van vooral de zwavelhoudende aminozuren, die rijkelijk in eigeel of dooier aanwezig zijn (en bijgevolg dus in verhouding nauwelijks in het wit van het ei).
Wie meent dan oprecht dat eiwitstructuren afkomstig van zoogdieren voor een azende zaadeter beter zijn dan eiwit uit insecten…? …En wie denkt dan wellicht nog dat melkeiwit ook beter zou zijn dan de inderdaad van oorsprong –evolutioneel- veel dichter aan vogels gerelateerde eiwitten uit vis, bovendien gebufferd met voor de vogel veel interessantere vetzurenfracties…? Wie is er ook dan nog steeds écht van overtuigd dat eiwit uit zoogdieren voor azende zaadeters beter is dan eiwit uit insecten en/of uit vis…? Het eerste heeft veel minder met de andere te maken dan op het eerste gezicht lijkt. Verder in deze bijdrage wordt duidelijk waarom.
Vanaf dag 2, gedurende een dag of twee-drie enkel gekookte eidooier als dierlijke eiwitbron verstrekken teneinde het proteïnepercentage van opfok lichtjes te verhogen, inclusief nadruk op zwavelhoudende aminestructuren, kan nog net. Hoewel het om verschillende redenen zeer aan te bevelen is om vanaf dag 2 na het kippen, naast ei tevens een aanvulling te voorzien met insecten en vis(eiwit). Voor alternatieve supplementering met het oog op procentuele stijging van dierlijke proteïne in het opfokrantsoen van azende zaadeters, zijn naast viseiwit dus vooral eiwitten uit insekten aan te bevelen. Om velerlei redenen. Wat de commercie verder ook in catchy slogans beweert, voor azende zaadeters is er in wezen slechts 1 andere eiwitbron
die nog beter geschikt is dan vis(meel). En dat is uiteraard het originele concept van eiwit uit insecten. Hier ligt het totale voedings- rendement het hoogst, en tegelijk belasting door metabole zuurresidu's het laagst. 
Er blijven van deze zuren dus geen schadelijke resten achter in het lichaam. Maar daarentegen wel een rest van nuttige organische basen. Aanlevering van vrije zuren uit specifieke groente- en fruitsoorten helpt aldus overmaat en stapeling van metabole zuren te voorkomen.
voor elk duidelijk zijn : een kanarie is geen aasgier, en bijgevolg eet die kanarie op courante basis zaden en granen, maar geen biefstuk. Bij de verwerking en opruiming van afvalzuren uit vlees- en melkeiwitten zullen binnen het lichaamsmetabolisme van de zaadeter in alle geval aanzienlijk
veel grotere fracties vitaminen, mineralen en andere cruciale hulpstoffen aan de lichaamsreserve dienen onttrokken te worden dan normaal het geval is bij comsumptie van insecten- of viseiwit. Zelfs al zou de zaadeter het onwaarschijnlijkerwijze voor mekaar krijgen om de bicarbonaat-buffer op peil te houden en tegelijk ook de rest van alle andere weggeroofde hulpstoffen steeds tijdig aan te vullen tot vereiste niveau's, dan nog kan de overbelasting van de pancreasfunctie een uitgesproken diabetes-gevoeligheid van de vogel in de hand werken, met tal van mogelijke, niet onmiddelijk specifieke ziektebeelden vandien. Bovendien blijft het in de meeste gevallen zeer twijfelachtig dat werkelijk alle metabole zuurresidu’s uit de verwerking van zoogdieren-eiwit volledig kunnen worden opgeruimd. Dat één en ander op middellange termijn een belastende factor voor de duurzaamheid van voortplanting en algemene gezondheid van de vogelpopulatie zal uitgroeien, valt in praktijk door fokkers-melkeiwitverstrekkers bij herhaling vast te stellen. Zelfs op vrij korte termijn uiten zich vaak de eerste negatieve verschijnselen.
van het bloed wordt bij supplementering met melkeiwit, door de aard van de achterblijvende metabole zuurresidu’s, onderhevig aan minimale daling. Het zuur-base evenwicht is één van de meest cruciale factoren voor vitaliteit, gezondheid en voortplanting. Roofvogels zijn vanuit hun evolutie veel beter voorzien op de eliminatie uit hun lichaam van dit soort types metabole afvalzuren afkomstig uit zoogdieren-eiwitten; zaadetende vogels duidelijk veel minder, in sommige gevallen zelfs nauwelijks. Met de gekende gevolgen. In vogelpopulaties waar overvloedig met melkeiwitten wordt gegoocheld voor opfok van zaadeters, zal de levensduur zowel als bekwaamheid tot voortplanting op termijn een stuk beperkter uitvallen dan bij populaties waar eiwitten uit ei, insekten en vis op het opfokmenu staan.
voor (zweep)- parasieten in het bovenste deel van zowel luchtwegen als spijsvertering, zoals tricho en cochlo, met onveranderlijk steeds verdergaande slijmvliesbeschadiging. In het verlengde hiervan is eveneens zeer specifiek voor gouldamadines, een drastisch verhoogde gevoeligheid voor infecties met luchtpijpmijt. Daarnaast uiteindelijk ook meer verhoogde risico's op virale infecties en schimmelaandoeningen dan het geval is bij populaties van dezelfde vogelsoorten die als nestjong met extra dierlijk eiwit uit insecten en/of vis worden gesupplementeerd, in plaats van melkeiwit.
De verhoogde gevoeligheid voor inwendige parasieten is bij melkeiwit-supplementering van zaadeters niet enkel regelmatig vaststelbaar tijdens de juveniele fase, maar ook vaker bij volwassenheid, meestal levenslang. Of een zaadeter al dan niet grote weerstand ontwikkelt tegenover parasieten, is steeds tweeërlei bepaald : Naast genetische aanleg en immuun-bekwaamheid, is op jonge leeftijd ook de onverstoorde ontwikkeling van het vermogen tot ongeremde aanmaak en vernieuwing van darmepitheel van cruciaal belang. Deze onbeschadigde ontwikkeling van darmepitheel wordt mede bepaald door externe factoren, waarvan voeding de belangrijkste is. Vanaf geboorte tot eind jeugdrui is het darmweefsel van jonge vogels een stuk gevoeliger voor beschadiging door overmaat aan zuurresidu's uit melkeiwit, waarbij parasitaire infecties makkelijker vrij spel krijgen. Tegelijk wordt elk darmweefsel dat onder druk staat van parasieten, eveneens veel vatbaarder voor bacteriële infecties en schimmelinvasies. Niet zelden tijdens het hele verloop van het verdere vogelleven. Een leven dat in de regel ook vaak korter uitvalt dan dat van hun soortgenoten die als azend jong, naast een basisopfok met ei-proteïne, tevens met proteïne uit insecten en/of vis(meel) werden gesupplementeerd.
de gefokte vogels, maar in het verlengde daarvan zeker ook hun levensduur, een flink stuk opgetrokken. De resultaten in vitaliteit en conditie zijn er reeds vanaf het eerste kweekseizoen aan te zien, of men nu gouldamadines kweekt, of goudvinken, of andere zaadeters.
053 83 82 24 
